Consultatiebureau, vaccinaties en controles in het eerste jaar

Wat het consultatiebureau doet

Een jeugdverpleegkundige of jeugdarts bespreekt voeding, slaap, gedrag, veiligheid en ontwikkeling. Gewicht, lengte en hoofdomtrek kunnen over tijd worden gevolgd. De groeilijn en het totaalbeeld zijn belangrijker dan één losse meting.

Neem vragen en observaties mee, ook als ze niet direct medisch lijken. Vertel welke talen thuis worden gesproken, hoe het gezin slaapt en waar je steun of zorgen ervaart. De jeugdgezondheidszorg kan adviseren, extra contact plannen of verwijzen.

Het vaccinatieschema is leeftijdsgebonden

Deelname aan het Rijksvaccinatieprogramma is vrijwillig. Het persoonlijke schema voor het geboortejaar van je kind, de uitnodiging en advies van de jeugdarts zijn leidend, omdat maternale vaccinatie en bijzondere omstandigheden het aanbod kunnen veranderen. Het overzicht hieronder is gecontroleerd op 7 september 2026.

Stel vragen over werking, bijwerkingen en uitstel voordat je beslist. Noteer ontvangen doses en meld eerdere reacties aan de jeugdarts of verpleegkundige.

• Zes tot negen weken: rotavirusvaccin via de mond. DKTP-Hib-HepB alleen als de moeder tijdens de zwangerschap niet tegen kinkhoest is gevaccineerd of in een bijzondere situatie, na bespreking met de jeugdarts.
• Drie maanden: rotavirusvaccin via de mond, DKTP-Hib-HepB en pneumokokkenvaccinatie.
• Vijf maanden: DKTP-Hib-HepB en pneumokokkenvaccinatie.
• Twaalf maanden: DKTP-Hib-HepB en pneumokokkenvaccinatie.
• RSV: baby’s geboren van oktober tot en met maart krijgen de antistoffenprik binnen twee weken na de geboorte. Baby’s geboren van april tot en met september krijgen het aanbod in september of oktober. Dit is geen vaccinatie.
• Veertien maanden, net na het eerste jaar: BMR en meningokokken ACWY.

RSV-antistoffen staan apart van vaccins

De RSV-immunisatie voor baby’s bevat kant-en-klare antistoffen. Dit is geen vaccin en hoort daarom inhoudelijk apart te worden uitgelegd. Het landelijke aanbod richt zich op bescherming tijdens het eerste RSV-seizoen.

Wanneer de prik wordt aangeboden hangt onder meer af van de geboortemaand. Baby’s die tijdens het seizoen worden geboren krijgen doorgaans vroeg een aanbod, terwijl baby’s van buiten het seizoen rond de start van hun eerste seizoen worden uitgenodigd. Volg de uitnodiging van de jeugdgezondheidszorg.

Volg ontwikkeling als een patroon

Praat, zing en reageer op geluiden en gezichtsuitdrukkingen. In de loop van het jaar worden contact, lachen, beurtwisseling, brabbelen en bewegen gevarieerder. Baby’s ontwikkelen in hun eigen tempo en een mijlpaallijst is geen examen.

Neem concrete observaties mee naar het consultatiebureau. Vertel het als je baby weinig reageert op geluid of contact, vaardigheden verliest of wanneer jij je zorgen maakt. Wachten op de volgende geplande mijlpaal is dan niet nodig.

Geef ruimte om te bewegen en spelen

Leg je baby dagelijks wakker op een veilige ondergrond. Korte momenten op de buik onder direct toezicht helpen bij het oefenen van hoofd en romp. Beperk tijd in houders wanneer vervoer of verzorging dat niet nodig maakt en zet een baby niet in een houding die die nog niet zelf kan bereiken.

Eenvoudig spel met je gezicht, stem, een doekje of veilig boekje is vaak genoeg. Controleer speelgoed op losse onderdelen, koorden, scherpe randen en beschadigde batterijklepjes. Kies wat past bij de ontwikkelingsfase en blijf toezicht houden.

Wacht bij ziekte niet op een controle

Een consultatiebureau biedt preventieve zorg en is geen spoedpost. Bel bij een baby jonger dan drie maanden met koorts direct de huisarts of huisartsen-spoedpost. Doe dat ook bij benauwdheid, sufheid, slecht drinken, een grauwe kleur of wanneer je je ernstig zorgen maakt.

Bewaar nummers van huisarts en huisartsen-spoedpost in je telefoon. Vraag tijdens een rustig contactmoment welke klachten bij jouw baby extra aandacht vragen, bijvoorbeeld na vroeggeboorte of bij een aangeboren aandoening.